Enerji Dergisi Facebook Enerji Dergisi Twitter Enerji Dergisi RSS

Enerjide özelleştirme dalgası

Enerji sektöründe liberalleşme sürecini biran önce hayata geçirmek isteyen Hükümet, özelleştirme çalışmalarını hızlandırdı. Dağıtımında kalan 8 bölgenin devrine yönelik çalışmalar sürerken, EÜAŞ kurulu gücünün %68’ini oluşturacak üretim özelleştirmeleri ise Hamitabat ile start aldı. Doğal gaz piyasasında en büyük adım İGDAŞ ve Başkentgaz özelleştirmeleri ile atılacak.





ozellestirme.png

2013 yılı içerisinde elektrikte “dağıtım özelleştirmeleri defterini” kapatmak isteyen Türkiye’de elektrik dağıtım ve üretim özelleştirmeleri için çalışmalar hızlandırıldı. Gerek Özelleştirme İdaresi Başkanlığı gerekse Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bu konuda önemli adımlar atıyor. Bu anlamda Türkiye enerji sektörü için 2013 değişim ve yenilenmenin yaşandığı bir yıl olacak.

Türkiye’de dağıtım bölgelerinin özelleştirilmesinde önemli bir ilerleme kaydedildi. Bugün itibariyle Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye ait olan 21 dağıtım bölgesinden 13’ü özelleştirildi. TEDAŞ’a ait İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin özelleştirilmesi Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun (ÖYK) 11 Nisan 2011 tarihli kararı ile onaylandı. İhaleyi 1 milyar 321 milyon dolar teklif veren Cengiz-Kolin-Limgaz O.G.G.’ye kazandı. İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin devrine ilişkin çalışmalar hala sürüyor.

 

Dicle EDAŞ iptal edildi

 

TEDAŞ’a ait Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin satışı 11 Nisan 2011 tarihinde onaylandı. İhaleyi 1 milyar 851 milyon dolar teklif veren Emkat O.G.G. kazandı. Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin devrine ilişkin çalışmalar sürüyor. Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin özelleştirilmesi ÖYK’nin 11 Nisan 2011 tarihli kararı ile onaylandı. Ancak üç kez ilave süren tanınmasına rağmen Karavil-Ceylan Grubu’nun sorumluluklarını yerine getirmemesi nedeniyle ihale bir kez daha iptal edildi. Van gölü Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin özelleştirilmesi 1 Kasım 2010 tarihinde onaylandı. İhaleyi 1.1 milyon dolar teklif veren Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş. kazandı. Bölgenin devir sözleşmesi için çalışmalar sürüyor. Aras Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin özelleştirilmesi ihalesi 25 Eylül 2008 tarihinde yapıldı ve ihaleyi 128,5 milyon dolar bedelle Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. kazandı. Ancak Danıştay sözkonusu ihalenin iptaline karar verdi. Bu karara karşı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından temyiz başvurusunda bulundu.

 

İstanbul’un elektriği ikinci kez satışta!

 

Diğer bölgelerin peyderpey devrine yönelik çalışmalar ise ÖİB koordinasyonunda sürdürüyor. Bu kapsamda İstanbul Avrupa yakasının elektrik dağıtımını kapsayan Boğaziçi ve Gediz ile Akdeniz EDAŞ’ın özelleştirilmesine ilişkin duyuru ÖİB tarafından yapıldı. Akdeniz için açılan ve Genpa Telekominikasyon,  Alsim Alarko Sanayi Tesisleri, Cengiz-Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu ve Elsan-Tümaş-Karaçay Ortak Girişim Grubu’nun teklif verdiği ihalenin nihai pazarlık görüşmeleri 12 Kasım tarihinde yapılacak. Boğaziçi EDAŞ için 13 Kasım ve Gediz EDAŞ için son teklif verme tarihleri  ise 20 Kasım olarak açıklandı.

Tamamı blok satış yöntemiyle özelleşecek elektrik dağıtım bölgesi ihalelerinde geçici teminat tutarları ise Akdeniz EDAŞ için 15 milyon dolar, Boğaziçi EDAŞ için 30 milyon dolar ve Gediz EDAŞ için 23 milyon dolar olarak belirlendi. Boğaziçi ve Gediz elektrik dağıtım bölgelerinin önceki özelleştirme ihalesi Ağustos 2010’da, Akdeniz elektrik dağıtım bölgesininki ise Aralık 2010’da gerçekleştirildi. Ancak söz konusu dağıtım bölgeleri için teklif veren yatırımcıların, yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle ihaleler iptal edildi.

 

2010’da 50 adet küçük hes özelleştirildi

 

Elektrik dağıtımında özelleştirmende sona yaklaşılırken, üretim özelleştirmelerine yönelik ise çalışmalar hız kesmeden sürüyor. Üretim tesislerinin özelleştirilmesi çalışmaları, 2008 yılında 7 hidroelektrik, 1 jeotermal ve 1 gaz türbini olmak üzere toplam 141 MW kurulu güce sahip 9 adet tesisin grup halinde özelleştirilmesiyle başladı. Bunun ardından 2010 yılı içerisinde Elektrik Üretim A.Ş. uhdesindeki toplam kurulu gücü 140 MW olan 50 adet küçük hidroelektrik santralin özelleştirme ihaleleri yapıldı. Bunların bir kısmı devredildi, bir kısmını ise ihaleye kazananlar devralmadığı için devralınmayanlarla ilgili olarak ÖİB tarafından yeniden ihale yapıldı.

 

Hamitabat için son tarih 22 kasım

 

Üretim özelleştirmelerine bu yılın Ekim ayı itibariyle hız verildi. Elektrik üretim tesislerinin özelleştirilmesine öncelikle portföy gruplarından bağımsız olarak özelleştirilecek 4 adet termik santral ile başlanacak. Bu santraller Hamitabat, Soma A-B, Çan ve Seyitömer santralleri olacak. Bu anlamda ilk adım Türkiye’nin en büyük doğal gaz santrallerinden bir tanesi olan Hamitabat ile atıldı. ÖİB Hamitabat’ın hisselerinin yüzde 100’ünün blok satış yöntemi ile özelleştirilmesine ilişkin son teklif verme tarihini 22 Kasım 2012 olarak belirledi. Hamitabat için ilk yapılan ihalede başvuran 4 firma ön yeterlilik kriterlerini karşılayamadı. 

Kurulu gücü 1.156 MW, brüt üretimi 6,69 TWh, net üretimi 6,57 TWh olan santral, Trakya bölgesinde Kırklareli’nde bulunuyor. Santralin Rusya’dan Türkiye’ye doğal gaz getiren Turusgaz boru hattına direk erişimi bulunuyor. Hamitabat Santrali, Türkiye’nin toplam elektrik üretiminin yaklaşık %3,4’ünü sağlıyor. Hamitabat santrali, her biri 2 gaz türbini, 2 gaz türbini jeneratörü, 2 kazan, 2 kondansör ve 1 buhar türbini ile 1 buhar türbini jeneratörü içeren A, B, C ve D olmak üzere, toplam 4 adet kombine çevrim bloğundan oluşuyor.

 

Seyitömer ve Kangal için işlemler başlatıldı

 

Elektrik Üretim A.Ş.’ye ait Kütahya Seyitömer Termik Santrali ile Sivas Kangal Termik Santrali’nin özelleştirme yoluyla satılması için işlemler başlatıldı. Seyitömer Termik Santrali ile Santral tarafından kullanılan taşınmazlar ve Seyitömer Linyitleri İşletmesi tarafından kullanılan taşınır ve taşınmazlar “Varlık Satışı”, 2594, 31743 ve 200702650 No’lu ruhsatlar ile bu ruhsatların kapsadığı maden sahaları “İşletme Hakkının Verilmesi” yöntemi ile bir bütün halinde, yine Elektrik Üretim A.Ş.’ye ait Kangal Termik Santrali ile santral tarafından kullanılan Elektrik Üretim A.Ş. ve hazinenin mülkiyetindeki taşınmazlar “Varlık Satışı”, 53318 ve 72760 No’lu ruhsatlar ile bu ruhsatların kapsadığı maden sahaları “İşletme Hakkının Verilmesi” yöntemi ile bir bütün halinde özelleştirilecek. İhaleye girmek isteyenlerin Seyitömer Termik Santrali için 30 milyon dolar geçici teminat ile birlikte 20 Aralık 2012 tarihine kadar, Kangal Termik Santrali için ise 10 milyon dolar geçici teminat ile birlikte 17 Ocak 2013 tarihine kadar teklif vermesi gerekiyor.

 

EÜAŞ kurulu gücünün  %68’i özelleştirilecek

 

Hamitabat, Soma A-B, Çan ve Seyitömer santrallerinden ayrı olarak, Elektrik Üretim AŞ’ye ait 13 termik ve 28 hidroelektrik santral ise 9 portföye bölünerek özelleştirilecek. Büyüklükleri 356 MW ile 2 bin 795 MW aralığında değişen 9 portföy grubu, 3 adeti sadece termik santrallerden, 2 adeti termik ve hidroelektrik santralleri içeren karma portföyden, 4 adeti ise sadece hidroelektrik santrallerden oluşuyor. 9 grup içinde yer Grup 1: Engil, Erciş, Hoşap, Grup 2: Koçköprü, Grup 3: Kısık, Grup 4: Göksu, Grup 5: Bozkır, Ermenek, Grup 7: Hasanlar, Grup 8: Ladik-Büyükkızoğlu, Durucasu, Grup 9: Arpaçay-Telek, Kiti, Grup 10: Berdan santrallerinin özelleştirmelerine katılacak firmalar kısa bir süre önce belli oldu.

Özelleştirilecek elektrik üretim tesislerinin toplam gücü 16 GW’ın üzerinde bulunuyor. Özelleştirilecek tesisler toplamı EÜAŞ kurulu gücünün %68’ini, Türkiye’deki kurulu gücün %39’unu oluşturuyor. Termik santrallerin mülkiyet satışıyla, hidrolik santrallerin ise işletme hakkı yöntemiyle özelleştirilmesi öngörülüyor. Yüksek kapasiteli hidrolik santraller Türkiye’nin iç ve doğu bölgelerinde toplanmış durumda. 18 termik santralin büyük çoğunluğu da Türkiye’nin batı bölgesinde yer alıyor. Termik santrallerin en büyükleri de doğal gaz kullanıyor.

Portföylerin farklı ilgi alanlarını kapsayacak ve geniş yatırımcı yelpazesine hitap edecek şekilde hazırlandığı görülürken, coğrafi konumlarında dikkate alındığı görülüyor. Aynı akarsu üzerinde bulunan hidroelektrik santraller, ileride doğabilecek olası anlaşmazlıkların ortadan kaldırılması ve operasyonel kolaylık sağlanması adına aynı portföyde yer alıyor.

 

Başkentgaz satışa çıktı!

 

Doğal gaz sektörüne baktığımızda ise Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’nin 0 oranındaki hissesinin blok satış yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin ihale ilanı ÖİB tarafından yapıldı. Şirket için son teklif verme tarihi 17 Aralık 2012 olarak belirlendi. ÖİB tarafından yapılan açıklamaya göre geçici teminatı 50 milyon dolar olarak belirlendi. İhalede 700 bin adet hisse satışa sunulacak. İhaleye girecek kişiler 20 bin TL karşılığında şartnameyi alabilecek. İhalede, gerçek ve tüzel kişiler ile ortak girişim grupları teklif verebilecekler. İhale, kapalı zarf içerisinde teklif almak ve görüşmeler yapmak suretiyle pazarlık usulü ile gerçekleştirilecek.

Türkiye’nin en büyük ikinci doğalgaz dağıtım şirketi olduğu belirlenen Başkentgaz’ın 1 milyon 400 bin abone ve yıllık 3,6 milyar metreküp üzerinde dağıtım hacmi bulunuyor. 2,3 milyar metreküpü aşan satış hacmi, bin 100'ün üzerinde basınç düşürme istasyonu ve 9 bin 600 km’nin üzerinde dağıtım hattına sahip olar şirket 2011 yılında 2,3 milyar metreküp doğalgaz satışı ve 2,4 milyar metreküp doğalgaz tedariki gerçekleştirdi.

 

İGDAŞ'ı ÖİB özelleştirecek

 

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan 4646 Sayılı Doğalgaz Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı Taslağını görüşe İGDAŞ, 4046 sayılı yasa çerçevesinde özelleşecek. Taslakta, “İGDAŞ mülkiyet ve kâr paylarına halel gelmemek ve pay sahipliğinden kaynaklanan bütün mali hakları İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde kalmak kaydıyla ÖİB tarafından özelleştirilir” ifadesi yer alıyor. Özelleştirmede uygulanacak yöntem, usul ve esasları ÖİB belirleyecek. Özelleştirmeden elde edilecek tutarın bir kısmı dış krediler nedeniyle Hazine’ye, kalan kısım da İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ödenecek. 4 milyon abonesi bulunan İGDAŞ, yılda 4 milyar metre küp gaz satışı gerçekleştiriyor. Şirketin yıllık cirosu ise 2 milyar TL civarında.

 

BOTAŞ üçe bölünecek

 

4646 Sayılı Doğalgaz Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı Taslağı’na göre daha önce tek bir tüzel kişiliği bulunan BOTAŞ üçe bölünecek. Taslak yasalaşırsa, BOTAŞ’ın bütünleşik yapısı bir yıl aynen devam edecek. Bu tarihten sonra BOTAŞ, iletim, LNG tesislerinin işletilmesi ile depolama gibi faaliyetleri için üçe bölünecek. Bunlardan iletim ve LNG tesislerinin işletilmesi ile depolama faaliyetleri dışındaki faaliyetleri gerçekleştirecek olan şirket BOTAŞ olarak kalacak. BOTAŞ üçe bölündükten sonra ortaya çıkacak olan diğer iki şirketin kuruluş süreci, faaliyet tanımları, sermaye miktarları, yönetim yapıları gibi hususlar ÖİB tarafından yönetilecek.

Kanunda değişikliğe gidilecek bir diğer madde ise bölünme işleminden önce BOTAŞ’a birçok hazine arazisinin devredilmesi. İlgili maddeye göre doğalgaz ve petrol boruları gibi taşınmazlar ve BOTAŞ’a irtifak (kullanım) hakkı verilmiş bütün hazine arazileri faaliyette olmasalar bile BOTAŞ’a tescil edilecek.

Değişikliğin bir diğer ilgili maddesiyle ise doğal gaz piyasasında faaliyet yürütmek isteyenlerin önü açılıyor. İlgili İmar Kanunu’na göre doğal gaz piyasasında faaliyet yürütmek isteyen şirketlerin faaliyet yürütebilmeleri için doğal gazın depolanması, iletimi ve dağıtım hatlarının ve bunların işletimi için gerekli binaların imar planında daha önceden tahsis edilmesi yükümlülüğü bulunuyordu. Fakat yeni düzenleme ile şirketlerin bu koşulu sağlamadığı durumlarda da şirketlere ruhsat verilecek.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Yorumlar

Hiçbir yorum bulunamadı


Yeni yorum yaz